Al die oude huizen in Garyp zijn plots een hele uitdaging

Gepubliceerd door ekggaryp op

Als één van de weinige proeftuinen kende Garyp een voortvarende start. Inmiddels zijn 58 huizen van het aardgas afgesloten, na Purmerend het hoogste aantal. In het Friese dorp (1700 inwoners) werd in 2019 al door vijftig bewoners opdracht gegeven om de woning van het aardgas af te halen. In 2020 kwamen daar dertig bij. Iets minder dan de wederom beoogde vijftig. ‘Corona gooide wat roet in het eten’, zegt projectleider Jacob Miedema.

Vanwege onzekere financiële vooruitzichten stelden enkele bewoners hun groene ambitie voorlopig uit. Maar vooral het door het virus volledig stilvallen van het sociale leven deed de voortgang stokken. Daar moet Garyp Aardgasvrij het namelijk van hebben: mensen die elkaar aansteken en aan de hand genomen worden, van een uitvoerige scan van hun woning tot en met het aanvragen van offertes. Miedema: ‘Het kost veel tijd, maar het werkt.’

Inmiddels is de helft van de bijna 750 huizen in het dorp doorgelicht op verduurzamingskansen, 113 eigenaren hebben een ‘woningverbeterplan’. Toch stuit ook het Friese optimisme op praktische bezwaren. Met name de categorie oude, slecht geïsoleerde huizen (bijna de helft van alle woningen in het dorp) wordt een probleem, zegt Gjalt Benedictus, voorzitter van de Enerzjy Koöperaasje Garyp (EKG). Volledig strippen lijkt onontkoombaar, de kosten kunnen oplopen tot meer dan een ton. ‘Voor die huizen is all electric eigenlijk geen optie.’

Betaalbaarheid is cruciaal. ‘Maar je komt uit op een terugverdientijd van 40 jaar’, zegt Benedictus. ‘Bewoners kunnen dat niet betalen en het huidige financiële instrumentarium biedt geen alternatief.’ Zeker omdat in oudere huizen vaker oudere mensen wonen die denken: het zal mijn tijd wel duren. Juist hier wreekt zich het voorlopig sneven van wat aangekondigd was als het ei van Columbus: de ‘gebouwgebonden financiering’, een speciale duurzaamheidslening met de waardevermeerdering van het huis als onderpand. Banken zagen er een te groot risico in.

Voor de proeftuinfase blijft alle huizen in het dorp helemaal van het gas af het doel. ‘Maar misschien blijkt dat slechts voor een kwart van de woningvoorraad realistisch’, zegt Benedictus. Daarom is het daarna wellicht reëler te kijken naar het hogere doel. niet per se van het gas af, maar CO2-uitstoot verminderen. Waar nu nog elk huishouden evenveel verduurzamingssubsidie krijgt, neigt Garyp ernaar de oude huizen waar bijvoorbeeld met betere isolatie relatief veel klimaatwinst te behalen valt financieel meer te ondersteunen. Zelfs als ‘van het gas af’ geen realistisch perspectief is.

Naast de kleine stappen blijven de dromen groot. Een uitbreiding van het eigen zonnepark met nog eens honderden panelen staat dit jaar op de planning. Experimenteren met waterstof zou kunnen. Of een eigen dorpswindmolen – hoewel dat ook in landschapsminnend Friesland uiterst gevoelig ligt.

Bron: de Volkskrant, Jurre van den Berg

Categorieën: Nieuws